Chuyện rượu ngày Xuân

Nguồn gốc chữ Y trong Hán tự bao gồm bộ tửu (rượu) - Rượu có tác dụng dẫn thuốc, đem lại cho con người sức khỏe, niềm vui, nhưng cũng có thể là tệ nạn và tai họa khôn lường.

Từ xa xưa, rượu đã đi vào đời sống con người... Có nhiều chuyện kể, nhiều truyền thuyết khác nhau nói về sự ra đời của rượu. Trừ người theo tín ngưỡng, uống rượu được coi là điều cấm kỵ, thì mỗi quốc gia trên thế giới đều có những loại rượu nổi tiếng như Vodka, Sake, Mao đài, Whisky, Làng Vân... và nhiều loại rượu thuốc để chữa bệnh, bồi bổ sức khỏe, nâng cao tuổi thọ...

Nước ta cũng như nhiều dân tộc trên hành tinh trong các dịp giỗ, Tết, lễ hội đều dùng đến rượu. Người thân sum họp, bằng hữu lâu ngày gặp lại, bất kể thân, sơ, giàu, nghèo, sang, hèn cùng nâng chén mừng năm mới, chúc nhau mọi sự tốt lành... Ngày Tết không mấy ai là không có rượu. Xưa kia Tú Xương đã có câu: “Chẳng phong lưu thì cũng ba ngày Tết, nghèo kiết thì ta cũng rượu chè”.

Dưới góc độ nghề y, bộ tửu (rượu) là một bộ phận cấu thành chữ Y trong chữ Hán cổ. Bởi lẽ ngày xưa, các lương y thường dùng rượu để dẫn thuốc. Rượu có vị cay, tính âm, có tác dụng trợ dương và dẫn thuốc vào kinh mạch, làm lưu thông tuần hoàn; để đưa thuốc vào kinh phế.

Nhiều loại rượu có tác dụng khai vị, giúp ăn ngon, làm tăng hấp thụ của đường tiêu hóa. Mặt khác, rượu còn trợ tim, rượu vang làm giảm tỷ lệ ung thư, làm tăng tuổi thọ và giúp cho da phụ nữ đẹp hơn. Rượu cũng có tác dụng an thần, giúp trấn tĩnh, ngủ ngon hơn. Đặc biệt, rượu thuốc y học cổ truyền ngày một phong phú, bồi bổ sức khỏe con người, phòng và chữa bệnh như rượu kiến, rượu ong, rượu Ngũ gia bì, Thập toàn đại bổ... Dưới đây là một vài công thức rượu thuốc và phương pháp ngâm giúp bạn tự chuẩn bị cho mình rượu thuốc tốt, khoa học.

Trước hết, rượu phải loại bỏ cồn (rượu methylic) rất độc. Khi cất rượu bỏ một vài chai rượu đầu tiên (rượu cồn bốc hơi sớm); nếu là rượu mua từ các lò thủ công, có thể xử lý bằng cách cho vào một xoong nhôm, đặt vào chậu nước nóng, mở nắp xoong trong khoảng 10 - 15 phút cho bay rượu độc. Rượu để lâu năm còn loại trừ được nhiều độc chất và tạp chất khác, nhất là aldehyte. Tùy theo nhu cầu, có thể dùng thuốc ngâm như sau:

Rượu ngũ gia bì (Phùng thị cẩm nang)

Nguyên liệu: Ngũ gia bì (120g), Thương nhĩ tử (120g), Kỷ tử (160g), Mộc hương (20g), Sinh địa (80g), Phục linh (80g), rượu (1 lít), ngâm từ 15 - 20 ngày. Uống 20 - 40ml trước bữa ăn. Tác dụng: Kích thích ngon miệng, trị gân xương co rút, đau nhức, đi lại hoặc co duỗi khó khăn.

Thập toàn đại bổ (Cục phương)

Nguyên liệu: Nhân sâm (40g), Phục linh (40g), Bạch truật (40g), Cam thảo (10g), Thục địa tốt (60g), Bạch thược (40g), Xuyên khung (30g), Đương quy (60g), Hoàng kỳ (sao mật/40g), Quế nhục (20g), Đại táo (10 quả), Sa nhân (10g), rượu tốt (1 lít), ngâm 10 - 15 ngày. Tác dụng: Bổ khí, huyết, can thận... Có thể thêm gia vị thuốc tùy từng người để tăng thêm bổ dưỡng và hiệu quả chữa bệnh. Liều dùng 20 - 40ml/ngày.

Rượu thuốc phong thấp cốt thống (450 bài thuốc Đông y)

Nguyên liệu: Cốt toái bổ (40g), Đỗ trọng (40g), Hoa hồng (40g), Đảng sâm (60g), Độc hoạt (40g), Hoàng kỳ (60g), Khương hoạt (60g). Ngâm rượu uống mỗi ngày từ 20 - 40ml. Tác dụng: Giúp giảm đau nhức cơ khớp

Nhất dạ lục giao sinh ngũ tử (Ngự y triều Nguyễn - Việt Nam)

Nguyên liệu: Cam cúc hoa (12g), Hồng sâm (20g), Táo nhân (12g), Câu kỷ tử (20g), Ngưu tất (16g), Tân ngân ngọc (12g), Cốt toát bổ (8g), Nhân sâm (20g), Thạch hộc (16g), Đại táo (10 quả), Nhục thung dung (12g), Quảng bì (8g), Tục đoạn (10g), Đỗ trọng (16g), Quy phiến (20g), Xuyên khung (8g), Hoàng kỳ (20g), Sinh địa (20g). Ngâm với 1 lít rượu trong 10 - 15 ngày. Tác dụng: Trị sinh lý suy yếu. Liều dùng: 20 - 40ml/ngày.

Để tạo điều kiện cho thuốc thủy phân nhanh, có thể làm như sau: Cho thuốc vào nồi áp suất. Tùy lượng thuốc mà cho vào lượng nước vừa đủ để trộn ướt thuốc còn dư lại khoảng 200ml. Đun nhỏ lửa, khi thấy van bảo hiểm của nồi áp suất xì hơi thì tắt bếp, để nguội mới mở nắp (tránh bay mất tinh dầu và hoạt chất của thuốc), ngâm thuốc vào rượu, sau vài ngày đem ra dùng.

Tuy nhiên, cho dù là rượu thuốc, uống nhiều sẽ làm cho tế bào gan ngộ độc, suy thoái và dẫn tới xơ gan. Tập quán uống nhiều rượu làm tăng số bệnh nhân “xơ gan do rượu”. Người nghiện rượu, tế bào não cũng bị xơ hóa dẫn tới teo não, khả năng tư duy cũng như trí nhớ kém dần và cuối cùng rối loạn tâm thần, mất nhân cách, bệnh viêm đa rễ thần kinh gây rối loạn cảm giác, vận động. Người ta ví: “Uống một chén là người uống rượu, uống hai chén là rượu uống rượu, uống ba chén là rượu uống người” thật không sai chút nào. Sau khi uống rượu, cơ thể trong trạng thái không bình thường mà sinh hoạt tình dục có thể bị “thượng mã phong”, trụy mạch và dẫn đến tử vong nếu không biết cách cấp cứu kịp thời. Ngoài ra, nhiều vụ án ngộ sát, tai nạn giao thông kinh hoàng do uống rượu say không làm chủ được hành vi, tốc độ, nhiều gia đình phải tan cửa nát nhà...

Trên đây, chúng tôi sưu tầm và giới thiệu một vài loại rượu thuốc.Tùy theo thể tạng, mục đích chữa bệnh, lương y hoặc bác sĩ chuyên khoa có cách gia giảm, tham vấn cho bạn bài thuốc thích hợp. Chúc bạn đầu Xuân mới trẻ, vui, khỏe và không... quá chén.

Theo Báo Phụ Nữ Ấp Bắc số 143