Tôi là cái TÔI của ông

Có một ẩn sĩ sống tại vùng sa mạc bên Ai cập. Ngày kia, ông quyết định rời túp lều của mình để đi một nơi khác vì ông không thể chịu nổi những cơn cám dỗ đang hành hạ ông. Đang xỏ đôi xăng đan vào chân để chuẩn bị lên đường, bỗng dưng ông nhìn thấy cách ông không xa lắm, một người giống như ông và cũng đang xỏ giầy như ông.

Vị ẩn sĩ hỏi người lạ :

- Ông là ai ?

- Tôi là cái “TÔI” của ông, - người lạ mặt trả lời, rồi tiếp :”Nếu vì tôi mà ông phải rời chốn này, thì tôi báo cho ông biết là cho dù ông có đi đâu chăng nữa, tôi cũng sẽ theo ông” (Anthony de Mello, Taking Flight, 1988, tr 131-132).

Câu truyện cho chúng ta biết rằng những gì chúng ta ao ước cũng như những gì chúng ta trốn tránh đều nằm trong chính nội tâm của mình.

Tôi nhận thấy rằng có một cuộc chiến trong tôi như thánh Phaolô đã nói :”Những gì tôi muốn làm, tôi không làm, những gì tôi không nên làm, tôi lại làm”(Rm 7,19). Như vậy có cuộc chiến giữa tôi và “TÔI”.

Ông Blaise Pascal đã nói :”Cái tôi đáng ghét” (Le moi est haissable). Tôi không rõ lắm, nhưng có một điều tôi chắc chắn là cái TÔI của tôi rất cứng đầu, khỏe mạnh, sống lâu và nổi bật về hai điểm là vị kỷ và kiêu hãnh. Tôi nghe nói rằng khi người ta chết được 5 phút rồi thì cái tôi mới chết.

Nhưng Blaise Pascal chưa dừng lại tại đó mà còn đi xa hơn, ông nói :”Cái tôi là đáng ghét, nhưng đó là nói về cái tôi của người khác”. Và ông còn nhấn mạnh thêm :”Mỗi cái tôi là thù địch và muốn làm bạo chúa trên các cái tôi khác”.

Alfred de Vigny nói :”Cái chữ khó nói và khó đặt cho đúng chỗ, chính là cái “TÔI”. Người ta dùng chữ tôi một cách bừa bãi, có thể nói là ta tự xem mình như cái RỐN của vũ trụ. Tôi có thể nhận thấy dễ dàng sự lạm dụng đó trong câu chuyện của những kẻ khác. Nhưng, phải chăng tôi có thói quen nhấn mạnh từng câu nói : TÔI… TÔI

Trong quyển “Những vết chân đã mất” của nhà văn Cuba Alejis Carpenter (1904-1980) nêu lên sự khó khăn khi sử dụng chữ TÔI. Còn ông Graham Greene, đại văn hào Anh, đã viết: ”Khi tôi viết về ngôi thứ nhất, tôi phải đeo chiếc mặt nạ”. Có lẽ vì thế mà ông Oscar Wilde đã nói :”Kẻ can đảm nhất trong chúng ta cũng sợ cái tôi của mình”.

Lm N.L.L (St)